Etabal Makaleler
Arı Sokması... (Alınması gereken önlemler...)
Ahmet Bağran AKSOY
Arı sokmalarında yaşanabilecek tehlikeler ve arı sokmalarına bağlı gelişen reaksiyonlar, kişiden kişiye, bünyeye bağlı olarak değişkenlik gösterir.
Arının, içinde bin bir derde deva olan zehrini, iğnesini batırarak soktuğu kişiye nakletmesi, kimi zaman bazı insanlarda çok ciddi boyutlarda olmasa da vücutlarında istenmeyen tepkilerin oluşmasına neden olabilirken,alerjisi olan insanlarda daha tehlikeli boyutlarda reaksiyonların yaşanmasına sebep olabilmekte ve geç müdahalelerde, nadir de olsa hayati tehlikeler yaşanabilmektedir.
Arıların tek savunma mekanizmaları iğneleridir ve iğnelerini batırdıktan sonra iğneleriyle birlikte vücutlarının da bir kısmını kaybederler.Bu evreden sonra yaşama şansı olmayan arı, zehrini aşıladığı kişinin acı duymasına ve ardından bir takım reaksiyonlar yaşamasına sebep olur. Arı sokmalarında öncelikle yapılması gereken en önemli şey duyduğumuz acıya rağmen sakin olmaktır. Dikkatli bir şekilde arının soktuğu alandan iğneyi çıkarmak ancak bu işlemi yaparken zehir kesesinden tutmamak gerekir.Eğer zehir kesesinden tutularak bu işlem yapılmaya çalışılırsa vücudumuza daha fazla zehir aşılanır ve bu da duyduğumuz acının artmasına sebep olabilir.İğne çıkarıldıktan sonra bulunulan yerden uzaklaşılması,arı zehrinin kendine has kokusundan dolayı diğer arılarca dikkat çekeceğimizden risk almamak ve bir kere daha bu acıyı yaşamamak adına uygun olacaktır.İğneyi çıkarma işleminden sonra gerçekleşen ciddi veya ciddi olmayan reaksiyonlara bağlı olarak alınacak önlemler ve tedavi adına yapılacak işlemler arı soktuktan sonra uygulayacağımız son adımdır.
Alerjisi olanların dışında, belli sayıda arı sokmasına mağruz kalanlarda,tehlike arz etmemekle birlikte vücutta ani ve keskin bir ağrı, yanma,kaşıntı, kızarıklık ve arının soktuğu alanda şişme görülür.Allerjisi olmadığı tespit edilen kişilerde bu gibi durumlarda ciddi müdahalelere gerek yoktur. Vücudun arı sokmasına karşı verdiği bu doğal tepki çok normaldir.Acıyı ve şişmeyi önlemek için soğuk kompres uygulaması, bölgenin antiseptik bir solüsyonla dezenfekte edilerek kaşıntıya ve tahrişe karşı antiprüritik bir krem sürülmesi ve gereksinim duyulursa ağrıyı azaltmak için alınabilcek ağrı kesiciler yeterli olacaktır.Duyulan ağrı birkaç saat içinde, şişkinlik ve kızarıklık gibi etkiler ise birkaç gün içinde geçecektir. Ancak birkaç arının birden sokması durumunda vücudun verdiği tepkiler özellikle arının soktuğu alan üst solunum yollarına yakın ise değişebilir.Bu durumda başağrısı,bulantı,kusma,halsizlik,aşırı terleme, ateş,baygınlık, titreme gibi reaksiyonların görülmesi olağandır.Kişinin biran önce doktora veya hastaneye götürülmesi gerekir.Arı sokmalarında kişiden kişiye değişen belirtiler ve tepkiler, alerjik kişilerde kendini çok daha kısa bir sürede ve daha ağır bir şekilde gösterir.Aynı anda birden çok arının sokması, kişide,arı sokmasının beraberinde getirdiği risklerin en önemlisi olan ve alerjik şok diye bilinen, alerjilerin en ağır ve tehlikeli şekli anaflaksi durumunun yaşanmasına da sebebiyet verebilir.Ağır anaflaksikler çoğu zaman belirli sebeplere dayalı olarak fakat aniden ortaya çıkarlar.Arı sokmalarında karın ağrısı,kusma,kurdeşen,tansyon düşüklüğü ve çarpıntı gibi belirtilerle kendini hissettiren anaflaksi,kişiye hemen müdahalede bulunulmassa üst solunum yollarının tıkanması,boğaz kaslarının kasılması ve ani şok ile kalpte ritim bozukluğunun gerçekleşmesi gibi durumların kişide yaşanmasını kaçınılmas kılabilir ve arı sokmasına bağlı gelişen anaflaksi hayatı tehtit edici bu reaksiyonların yaşanmasıyla kişinin ölümüne dahi sebep olabilir.Bu bakımdan arı sokmalarında vücudun verdiği tepkiler kısa sürede saptanmalı ve ciddi sonuçlar doğurmaması bakımından kişi biran önce hastaneye götürülüp tedavi altına alınmalı,hemen tıbbi müdahale uygulanmalıdır.
Arı sokmasına karşı duyarlılığımızın (allerjimizin) olup olmadığını, deri testleri ve kan testleri yaptırarak öğrenmeli,gerekli tanılar konulduktan sonra konunun uzmanı kişilerce gerekli tedaviyi görmeliyiz.
Ahmet Bağran AKSOY
